سرچشمه پيروزيها و شكستها : قرآن در ذيل همين آيه بيكى ديگر از سخنان بى اساس و پندارهاى باطل منافقان اشاره كرده مىگويد : « آنها هر گاه به پيروزى برسند و نيكيها و حسناتى به دست آورند مىگويند از طرف خدا است » يعنى ما شايسته آن بوده‌ايم كه خدا چنين مواهبى را به ما داده . ( * ( وَإِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِه مِنْ عِنْدِ اللَّه ) * ) ولى هنگامى كه شكستى دامنگير آنها شود و يا در ميدان جنگ آسيبى ببينند مىگويند : « اينها بر اثر سوء تدبير پيامبر ص و عدم كفايت نقشه‌هاى نظامى او بوده است » و مثلا شكست جنگ احد را معلول همين موضوع مىپنداشتند . ( * ( وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِه مِنْ عِنْدِكَ ) * ) بعضى از مفسران احتمال داده‌اند كه آيه فوق درباره يهود است ، و منظور از « حسنة » و « سيئة » همه حوادث خوب و حوادث بد است ، زيرا يهود به هنگام ظهور پيامبر ص حوادث خوب زندگانى خود را به خدا نسبت مىدادند و حوادث بد را از قدم پيامبر ص مىپنداشتند ، ولى ارتباط آيه با آيات قبل و بعد كه درباره منافقان است نشان مىدهد كه اين آيه بيشتر مربوط به آنها است . در هر حال قرآن به آنها پاسخ مىگويد كه از نظر يك موحد و خداپرست تيزبين « همه اين حوادث و پيروزيها و شكستها از ناحيه خدا است » كه بر طبق لياقتها و ارزشهاى وجودى مردم به آنها داده مىشود ( * ( قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّه ) * ) . و در پايان آيه به عنوان اعتراض به عدم تفكر و تعمق آنها در موضوعات مختلف زندگى مىگويد : « پس چرا اينها حاضر نيستند حقايق را درك كنند » . ( * ( فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً ) * ) . سپس در آيه بعد چنين مىفرمايد : « تمام نيكيها و پيروزىها و حسناتى